Ο Λιλίκος στο σχολείο των λύκων: Μια ιστορία για τον φόβο, τη φιλία και τη νέα σχολική χρονιά «Κι αν φοβηθώ; Κι αν δεν βρω φίλους; Κι αν δεν τα καταφέρω;»
Εμείς οι μεγάλοι μπορεί να βλέπουμε τον Σεπτέμβριο ως μια γνώριμη επιστροφή στην καθημερινότητα. Για ένα παιδί, όμως, η έναρξη της νέας σχολικής χρονιάς είναι ένα μεγάλο βήμα, μια σπουδαία μετάβαση.
Καινούργια τάξη. Νέα πρόσωπα. Νέες συνήθειες. Αποχωρισμός από τη μαμά και τον μπαμπά.
Και κάπου εκεί τα πρώτα συναισθήματα κάνουν την εμφάνισή τους. Χαρά, ενθουσιασμός, περιέργεια, αλλά και φόβος ή ανασφάλεια.
Γι’ αυτό και ο Σεπτέμβριος είναι η κατάλληλη εποχή για να αναζητήσουμε βιβλία που μπορούν να μας βοηθήσουν να μιλήσουμε με τα παιδιά για όλα όσα νιώθουν, χωρίς πίεση και χωρίς έτοιμες απαντήσεις.
Ένα από αυτά είναι ο «Λιλίκος στο σχολείο των λύκων» του Grégoire Solotareff.
Η ιστορία είναι μια υπέροχη αφορμή για να μιλήσουμε για τον φόβο, τη φιλία, την αποδοχή και όλα εκείνα τα συναισθήματα που μπορεί να συνοδεύουν την πρώτη γνωριμία με το σχολείο.
Κάτι επίσης σπουδαίο είναι, ότι μπορούμε να την ακούσουμε και μέσα από μια μελωδική αφήγηση!
Ο Λιλίκος στο σχολείο των λύκων
Ο Λιλίκος βρίσκεται σε ένα περιβάλλον που δεν του είναι γνώριμο. Το σχολείο των λύκων είναι ένας νέος κόσμος και, όπως συμβαίνει συχνά με καθετί καινούργιο, μπορεί να προκαλέσει φόβο και ανασφάλεια.
Γιατί πίσω από τον Λιλίκο μπορούμε να αναγνωρίσουμε πολλά παιδιά που ετοιμάζονται να κάνουν το δικό τους πρώτο βήμα στο σχολείο.
Ένα παιδί που:
- φοβάται την πρώτη μέρα,
- δυσκολεύεται να αποχωριστεί τον γονιό του,
- δεν ξέρει πώς να πλησιάσει τα άλλα παιδιά,
- αναρωτιέται αν θα κάνει φίλους,
- φοβάται μήπως κάνει κάποιο λάθος,
- χρειάζεται χρόνο μέχρι να αισθανθεί ασφάλεια.
Ας σταθούμε όμως, λίγο εδώ. Το να λέμε στο παιδί «μη φοβάσαι» δε χρειάζεται πάντα.
Μπορούμε να του πούμε:
«Καταλαβαίνω ότι φοβάσαι. Είμαι εδώ και θα το αντιμετωπίσουμε μαζί.»
Αν μάλιστα πρόκειται για παιδί που ετοιμάζεται να πάει για πρώτη φορά στο νηπιαγωγείο, αξίζει να διαβάσετε και το άρθρο μου «Πρώτη φορά στο Νηπιαγωγείο: Πώς να στηρίξετε το παιδί σας με σιγουριά & αγάπη»
Γιατί ο «Λιλίκος στο σχολείο των λύκων» ταιριάζει τόσο πολύ στον Σεπτέμβριο;
Η πρώτη περίοδος της σχολικής χρονιάς είναι γεμάτη αλλαγές.
Στο νηπιαγωγείο φοιτούν παιδιά που μπορεί να έρχονται για πρώτη φορά σε ένα οργανωμένο σχολικό περιβάλλον. Άλλα παιδιά επιστρέφουν μετά τις διακοπές και χρειάζονται λίγο χρόνο για να ξαναβρούν τον ρυθμό τους.
Μέσα σε λίγες ημέρες πρέπει να γνωρίσουν:
- τον εκπαιδευτικό τους,
- τους συμμαθητές τους,
- τον χώρο,
- τις καθημερινές ρουτίνες,
- τους κανόνες της τάξης,
- τα παιχνίδια και τις δραστηριότητες,
- τον τρόπο με τον οποίο μπορούν να ζητήσουν βοήθεια.
Δεν τα λέμε και λίγα, έτσι δεν είναι;
Γι’ αυτό ένα βιβλίο μπορεί να γίνει ένας πολύ όμορφος τρόπος για να μιλήσουμε για τη νέα σχολική χρονιά.
Όχι με μια μεγάλη συζήτηση που θα κουράσει τα παιδιά, αλλά με μια ιστορία που θα τους κεντρίσει το ενδιαφέρον.
7 ερωτήσεις για συζήτηση μετά τη μελωδική αφήγηση
Αφού ακούσουμε την ιστορία, μπορούμε να αφήσουμε τα παιδιά να μιλήσουν.
Και εδώ θα πρότεινα κάτι που εφαρμόζω συχνά.
Ας μην προσπαθήσουμε να καθοδηγήσουμε τα παιδιά σε μία «σωστή» απάντηση. Ας τα ακούσουμε.
Μπορούμε να τα ρωτήσουμε:
- Πώς πιστεύεις ότι ένιωθε ο Λιλίκος όταν πήγε στο σχολείο;
- Υπάρχει κάτι στο σχολείο που μπορεί να μας κάνει να φοβόμαστε;
- Τι μπορούμε να κάνουμε όταν φοβόμαστε;
- Πώς μπορούμε να βοηθήσουμε ένα άλλο παιδί που νιώθει μόνο του;
- Τι σημαίνει για εσένα όταν λέμε «φίλος»;
- Πώς μπορούμε να πλησιάσουμε ένα παιδάκι που δεν γνωρίζουμε;
- Τι θα έλεγες στον Λιλίκο αν τον συναντούσες την πρώτη του μέρα στο σχολείο;
Η τελευταία ερώτηση μπορεί να γίνει και μια υπέροχη δημιουργική δραστηριότητα.
«Ένα μήνυμα στον Λιλίκο»
Ζητάμε από τα παιδιά να ζωγραφίσουν κάτι για τον Λιλίκο.
Τα μεγαλύτερα παιδιά μπορούν να υπαγορεύσουν ένα μικρό μήνυμα και ο εκπαιδευτικός να το καταγράψει.
Μπορεί το μήνυμά τους να είναι:
«Μην φοβάσαι!»
«Θα γίνουμε φίλοι!»
«Θα σε βοηθήσω.»
«Καλώς ήρθες στο σχολείο!»
Στο τέλος μπορούμε να δημιουργήσουμε έναν μικρό πίνακα με τίτλο:
«Τα μηνύματα της τάξης μας στον Λιλίκο»
Μια απλή δραστηριότητα, με πολύ ουσιαστικό περιεχόμενο, όμως.
Τα παιδιά δεν μιλούν απλώς για τον φόβο. Μαθαίνουν να αναγνωρίζουν και να υποστηρίζουν τα συναισθήματα των άλλων.
Μια δραστηριότητα για την πρώτη εβδομάδα: «Η βαλίτσα μου»
Αφού μιλήσουμε για τον Λιλίκο, παρουσιάζουμε στα παιδιά ένα φανταστικό βαλιτσάκι.Τους λέμε:
«Αν μπορούσες να πάρεις μαζί σου στο σχολείο τρία πράγματα που θα σε βοηθούσαν να νιώθεις όμορφα και ασφαλής, τι θα έβαζες μέσα;»
Δεν χρειάζεται να είναι πραγματικά αντικείμενα.
Ένα παιδί μπορεί να βάλει μια αγκαλιά.
Ένα άλλο ένα χαμόγελο.
Ένα τρίτο έναν φίλο.
Κάποιο άλλο μπορεί να βάλει ένα συναίσθημά του.
Τα παιδιά ζωγραφίζουν τη δική τους βαλίτσα και στο τέλος μπορούμε να δημιουργήσουμε μια μεγάλη ομαδική κατασκευή: «Η βαλίτσα της τάξης μας». Αυτή η δραστηριότητα μου αρέσει, γιατί μεταφέρει τη συζήτηση από τον φόβο σε κάτι πιο πρακτικό: Τι με βοηθά να αισθάνομαι ασφαλής;
Ο Λιλίκος και η φιλία
Η ιστορία μας βοηθά εξαιρετικά και για μια πρώτη συζήτηση και προσέγγιση γύρω από τη φιλία.
Μπορούμε να δημιουργήσουμε στην τάξη ένα «Δέντρο της Φιλίας».
Κάθε παιδί παίρνει ένα χάρτινο φύλλο και ολοκληρώνει – με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού – τη φράση:
«Ένας καλός φίλος…»
Οι απαντήσεις μπορεί να είναι απλές:
- με ακούει,
- με βοηθάει,
- παίζει μαζί μου,
- μοιράζεται,
- δεν με κοροϊδεύει,
- με κάνει να νιώθω όμορφα.
Με τα φύλλα κατασκευάζουμε ένα μεγάλο δέντρο, που δεν είναι απλώς μια όμορφη κατασκευή. Είναι η πρώτη μικρή συμφωνία
– το γνωστό συμβόλαιο – της τάξης μας για το τι είδους συμπεριφορά θέλουμε να έχουμε ο ένας προς τον άλλον.
Αν σας αρέσει να αξιοποιείτε παιδικά βιβλία ως αφετηρία για δημιουργικές δραστηριότητες, μπορείτε να δείτε επίσης το άρθρο μου με δραστηριότητες φιλαναγνωσίας για παιδιά με αφορμή το βιβλίο «Έκπληξηηη!!!».
Ας ακούσουμε την ιστορία διαφορετικά!
Ένα από τα στοιχεία που αγαπώ ιδιαίτερα στις μελωδικές αφηγήσεις είναι ότι μας δίνουν τη δυνατότητα να ακούσουμε μια ιστορία διαφορετικά.
Δεν έχουμε απαραίτητα μπροστά μας τις εικόνες του βιβλίου. Ακούμε τη φωνή, τη μουσική, φανταζόμαστε.
Μπορούμε λοιπόν να ζητήσουμε από τα παιδιά να κλείσουν για λίγο τα μάτια και να ακούσουν προσεκτικά. Μετά ρωτάμε:
«Όσο άκουγες την ιστορία τι σκεφτόσουν, ποιες εικόνες έρχονταν στο μυαλό σου;»
Οι απαντήσεις μπορεί να είναι εντελώς διαφορετικές και αυτό είναι το μαγικό της υπόθεσης! Γιατί κάθε παιδί “πλάθει” τη δική του εικόνα της ιστορίας.
Από την ακρόαση στη δημιουργία
Μετά τη μελωδική αφήγηση δίνουμε στα παιδιά ένα λευκό χαρτί. Η οδηγία μας μπορεί να είναι:
«Ζωγράφισε τη σκηνή που έμεινε περισσότερο στο μυαλό σου από την ιστορία.» Ή ακόμη καλύτερα: «Ζωγράφισε πώς ένιωσες όταν άκουγες την ιστορία.» καθώς αυτή η οδηγία αφήνει περισσότερο χώρο για προσωπική έκφραση.
Και εδώ μπορεί να μας εκπλήξουν τα παιδιά. Άλλο παιδί μπορεί να ζωγραφίσει έναν λύκο, άλλο ένα σχολείο ή έναν φίλο ή κάτι που δεν είχαμε φανταστεί καθόλου.
Μια ιστορία για τις πρώτες μέρες του σχολείου
Ο «Λιλίκος στο σχολείο των λύκων» μπορεί να γίνει μια εξαιρετική αφορμή για να μιλήσουμε στα παιδιά για όσα αισθάνονται όταν ξεκινά κάτι καινούργιο.
Και ίσως αυτό είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα που μπορούμε να κάνουμε τις πρώτες ημέρες της σχολικής χρονιάς.
Να μη βιαστούμε να ζητήσουμε από τα παιδιά . Να τους δώσουμε χώρο. Να ακούσουμε. Να παρατηρήσουμε. Να παίξουμε. Να δημιουργήσουμε σχέσεις.
Και φυσικά, να τους προσφέρουμε ιστορίες που μπορούν να λειτουργήσουν σαν μια ασφαλής γέφυρα ανάμεσα σε αυτό που νιώθουν και σε αυτό που δυσκολεύονται να πουν.
Αν ετοιμάζετε την τάξη ή το υλικό σας για τον Σεπτέμβριο, μπορείτε να δείτε και τα 10+1 σημαιάκια καλωσορίσματος για τη νέα σχολική χρονιά που έχω ετοιμάσει.
Ακούστε δωρεάν τη μελωδική αφήγηση του Λιλίκου
Η ιστορία του «Λιλίκου στο σχολείο των λύκων» παρουσιάστηκε στη μελωδική αφήγηση της εκπομπής «10′ Ακόμα» του Τρίτου Προγράμματος της ΕΡΤ.
Ακούστε εδώ τη μελωδική αφήγηση του βιβλίου Μπορείτε να την ακούσετε μαζί με τα παιδιά στο σπίτι ή να την αξιοποιήσετε στην τάξη ως αφετηρία για συζήτηση και δραστηριότητες.
Αν σας ενδιαφέρουν ακόμη περισσότερες ιδέες για τη μετάβαση των παιδιών στο σχολείο, δείτε και το άρθρο μου «Πρωτάκια τον Σεπτέμβριο: 10 καλοκαιρινές δραστηριότητες γλώσσας που χτίζουν αυτοπεποίθηση»
Περισσότερες μελωδικές αφηγήσεις παιδικών βιβλίων
Και επειδή πιστεύω πως αγαπάτε τις ιστορίες, έχω συγκεντρώσει σε ένα Padlet μελωδικές αφηγήσεις παιδικών βιβλίων που μπορείτε να ακούσετε ελεύθερα. Μπορείτε να το αποθηκεύσετε και να επιστρέφετε σε αυτό κάθε φορά που αναζητάτε μια όμορφη ιστορία για την τάξη ή το σπίτι.
Και κάτι τελευταίο …
Η πρώτη μέρα στο σχολείο δεν χρειάζεται ή ακόμα και δεν μπορεί να είναι τέλεια. Ούτε η πρώτη εβδομάδα. Κάθε παιδί έχει τον δικό του ρυθμό.
Κάποιο θα μπει στην τάξη χαμογελαστό. Κάποιο θα κρατάει σφιχτά το χέρι της μαμάς του. Κάποιο θα παρατηρεί από μακριά. Κάποιο θα βρει αμέσως έναν φίλο. Όλα αυτά είναι μέρος της διαδικασίας της προσαρμογής.
Και ίσως μια ιστορία σαν αυτή του Λιλίκου να μας βοηθήσει να πούμε: «Σε καταλαβαίνω. Κι εγώ κάποιες φορές φοβάμαι. Ας το αντιμετωπίσουμε μαζί.»